Presence is de toestand waarin je mentaal en fysiek aanwezig bent in een ruimte. Het vormt de basis van je zelfvertrouwen als professional.
In het kort
De twee pijlers van Presence
Sommigen leunen op charisma, anderen hebben een natuurlijk overwicht en weer anderen lijken geboren met een gunfactor. De gemene deler? Ze maken met succes gebruik van hun presence – een term met twee kanten.
Je fysieke presence
Aan de ene kant gaat het over je lichamelijke aanwezigheid. Hoe neem je de ruimte in? Dit aspect kun je ook aanduiden als je uitstraling, je charisma of je stage presence.
Je mentale presence
Aan de andere kant gaat het over je geestelijke aanwezigheid. Ben je met je aandacht in het hier en nu of ben je afgeleid? Je kunt het ook vertalen als tegenwoordigheid van geest – of in spirituele termen: mindfulness.
In het ideale geval zijn beide kanten op elkaar afgestemd.
Wist je dat
…het Franse leenwoord présence in 1824 voor het eerst in onze taal werd gesignaleerd? Het stamt af van het Latijnse woord praesentia, wat ‘aanwezigheid’ betekent. Tegenwoordig gebruiken we vooral de Engelse variant, die overigens nog niet in de meeste hedendaagse woordenboeken voorkomt.
presence als wisselwerking
In 2015 verscheen het boek Presence van de Amerikaanse sociaal psycholoog Amy Cuddy.
Zij stelt dat je als moderne professional in alle omstandigheden je kwaliteiten moet kunnen tonen: “Wie onder hoge druk geestelijk aanwezig blijft, is in staat te ervaren wat er daadwerkelijk gebeurt zonder zichzelf zorgen te maken over wat er zou kunnen gebeuren.”
Maar dat is precies waar het vaak misgaat.
Een gebrek aan presence
Als we zenuwen, spanning of angst voelen voor sociale situaties, dan zijn we daar zelf de oorzaak van. Uiteraard heb je te maken met externe druk, maar hoe je daarmee omgaat is je eigen proces.
Als je dat niet bewust doormaakt, kun je gemakkelijk in een vicieuze cirkel terechtkomen – bijvoorbeeld wanneer je een presentatie moet geven:
- Gedachte: “Ik ga dit verpesten.” Met andere woorden: je gaat ervan uit dat het niet gaat lukken.
- Gevoel: je voelt je gespannen en onzeker.
- Gedrag: je gaat je onzeker gedragen. Je maakt geen oogcontact, je praat zacht en je neemt weinig ruimte in – je wil zo snel mogelijk weg.
- Resultaat: je gedrag bevestigt je oorspronkelijke gedachte, waardoor je jezelf nog slechter voelt.
Maar: je kunt het proces ook bewust aangaan. De sleutel is om niet alleen je gedachten, maar ook je lichaam erin mee te nemen.
Je presence trainen
Je presence is geen aangeboren gave, maar een vaardigheid die je kunt trainen. Je kunt de vicieuze cirkel doorbreken door bewust je gedrag en je gedachten aan te pakken.
Begin bij je gedrag
Je kunt je mentale toestand beïnvloeden via je lichaam, met name via je ademhaling. Adem rustig en licht door je neus in (4 seconden) en door je neus uit (6 seconden). Je vertraagt en stabiliseert zo je hartslag en dempt stressreacties. Meestal is 1 tot 2 minuten genoeg; dan kun je merken dat de spanning wegebt.
In haar boek schrijft Cuddy ook over power poses: grote, open houdingen om kracht uit te stralen. Zij stelt dat we zwakte associëren met bewegingen die ons lichaam kleiner maken, terwijl we kracht koppelen aan bewegingen waarmee we onszelf groter maken.
Pak dus aan het begin van je presentatie een moment om stevig te gaan staan, de groep aan te kijken en de ruimte in te nemen. Zo laat je de anderen zien dat je er bent, terwijl je een signaal aan je brein geeft dat alles onder controle is.
Stuur je gedachten
De andere ingang is om je gedachten te kalmeren. Als je mentaal aanwezig bent, is er minder ruimte voor intrusieve gedachten zoals “Ik ga dit verpesten” of “Dit gaat vast mis”.
Maak in plaats daarvan zo snel mogelijk een connectie met de aanwezigen. Dat vergroot je gevoel van comfort, omdat zij ook maar mensen blijken.
Wees als eerste in de zaal en begroet je publiek wanneer ze binnenkomen. Zo verschuif je de dynamiek: jij ontvangt hen in jouw ruimte, in plaats van dat zij naar je kijken op het podium. Je start je presentatie al verbonden met de eerste rij gezichten die je herkent.
Houd daarnaast een rustig spreektempo aan, zodat je ademhaling niet te veel richting je keel stijgt. Hoe lager je ademhaling, des te rustiger je voor de groep staat.
Belangrijk: leer geen tekst uit je hoofd. Als je tijdens je verhaal bezig bent met het volgende woord of de volgende zin, dan ben je er niet helemaal bij.
Bereid je kernboodschap, de structuur en eventueel je slides grondig voor, zodat je voortdurend weet wat je wil bereiken en hoe je daar wil komen. Dat geeft voldoende comfort om vrijuit te spreken.
Presence is een vaardigheid
Presence is een trainbare vaardigheid. De sleutel ligt in de wisselwerking: gebruik je lichaam om je gedachten tot rust te brengen en gebruik die focus om zelfvertrouwen uit te stralen. Zo doorbreek je de vicieuze cirkel van onzekerheid en versterk je jouw overtuigingskracht.
