Het is niet makkelijk om als vakspecialist een lezing te geven voor een lekenpubliek. Je moet je kennis bondig, begrijpelijk en boeiend weten te verpakken.
Presenteren is een intensieve bezigheid: je moet je bewust zijn van je non-verbale communicatie, een connectie maken met je publiek en ondertussen de balans vinden tussen focus en ontspanning. Hoewel je verschillende technieken kunt toepassen om daarin te slagen, is het een behoorlijk complex proces.
Dat is het zeker het geval als je een specialistisch onderwerp behandelt waar je meer kennis over hebt dan je toehoorders. Dan bestaat de kans dat je ten prooi valt aan de kennisvloek: je veronderstelt dat specifieke kennis algemeen bekend is, waardoor je verzuimt je boodschap af te stemmen op het publiek.
En dat terwijl je als spreker maar één doel hebt: je publiek bereiken met je boodschap. In onze ultieme gids over presenteren leggen we uit hoe je dat van A tot Z doet.
Een lezing geven
Van Dale definieert de term lezing als ‘een uiteenzetting voor een publiek’. Je kunt daaraan toevoegen dat een dergelijke uiteenzetting vrijwel altijd wordt verzorgd door iemand met specifieke expertise. Daarin gaat de crux van dit artikel schuil: degene die een lezing geeft weet per definitie veel meer van het onderwerp dan het publiek dat naar hem luistert.
Vier tips voor je lezing
Om als vakspecialist een succesvolle lezing te geven moet je jezelf grondig voorbereiden. Wij geven je vier tips om in dat proces op te volgen.
1. Begin bij je doelgroep
Als vakspecialist kun je de neiging hebben jezelf vast te bijten in de materie en daar alles over te vertellen wat je erover weet. Alleen als je de lezing voor vakgenoten geeft, kan dat een positief effect sorteren. Meestal is het verstandig om eerst goed te kijken naar je doelgroep. Dat kun je in drie stappen doen.
Breng allereerst het publiek in kaart: wie zit er tegenover je, wat is hun achtergrond en welk kennisniveau hebben ze? Bepaal vervolgens waarom je toehoorders naar je luisteren: wat is hun belang bij de lezing die jij geeft? Beschrijf tot slot welk effect je teweeg wilt brengen. Wat wil je dat je doelgroep na afloop weet, voelt, vindt of doet? Pas zodra je deze elementen helder voor ogen hebt, kun je doelgericht aan de slag met de inhoud van je lezing.
2. Betrek je publiek bij je verhaal
Nu je weet wie er tegenover je zit, kun je bedenken hoe je jouw kennis op een aansprekende vorm verpakt. Je wilt de toehoorders het gevoel geven dat jouw verhaal over hen gaat. Er zijn verschillende manieren om dat te bereiken. Je kunt ze bijvoorbeeld meenemen in een gedachte-experiment of een aantal prikkelende vragen stellen. Zelfs een retorische vraag behoort tot de mogelijkheden, zolang je er maar voor zorgt dat het antwoord daadwerkelijk voor zich spreekt. Je doel is in ieder geval om je publiek te stimuleren zelf na te denken.
3. Deel je kennis op in hapklare brokken
Veel vakspecialisten kunnen moeiteloos een monoloog houden over hun specialisatie. Dat helpt je publiek tijdens een lezing echter niet verder. Om de kennis helder over te dragen op je toehoorders, is het verstandig de informatie op te delen in behapbare elementen die je in een logische structuur giet.
Daar kun je bijvoorbeeld de message map voor gebruiken. Eerst selecteer je drie hoofdonderwerpen en die verdeel je vervolgens allemaal onder in drie subonderwerpen. Door de materie stapsgewijs te behandelen, voorkom je dat je te snel gaat voor je publiek. Zorg er ook voor dat je de stof helder uitlegt: begin bij het begin, prikkel de nieuwsgierigheid en dien nieuwe concepten een voor een toe.
Open je lezing met een concrete vraag uit jouw vakgebied die je publiek niet kan beantwoorden. Bijvoorbeeld een paradox, een onverwacht cijfer of een misvatting. Zo schep je in dertig seconden de informatieasymmetrie die jouw expertise nodig maakt. Een lezing die opent met algemeenheden krijgt geen tweede kans om aandacht te trekken.
4. Gebruik de kracht van beeld
Beelden verduidelijken ideeën, zorgen voor betrokkenheid en blijven plakken in het geheugen. Je kunt je publiek er dus enorm mee helpen als je complexe informatie wilt overbrengen. De beelden moeten dan wel eenduidig en concreet zijn en voor zich spreken. Je kunt de kracht van beeld op vier manieren benutten.
De eerste manier is door beeldende taal te bezigen. Denk aan metaforen, vergelijkingen en frames. De tweede manier is door visuele props in te zetten tijdens je lezing. Dat zijn objecten waar je een verhaal omheen kunt vertellen. De derde manier is door afbeeldingen en symbolen te tonen om je woorden te ondersteunen. De vierde en laatste manier is door grafieken en tabellen te laten zien. Dat is uiteraard vooral relevant als je een exact verhaal vertelt.
Kun jij een succesvolle lezing geven?
Het vereist tijd om een succesvolle lezing te geven als vakspecialist. Je wilt je expertise zo presenteren dat het publiek geboeid raakt en met nieuwe inzichten naar huis gaat. Met deze vier tips ben je goed op weg naar een lezing die niet alleen voor jou, maar ook voor je toehoorders de moeite waard is. Tijdens de Cursus Presenteren gaan we er gedurende twee dagen zelfs nog dieper op in.
