Hoofd- en bijzaken onderscheiden als spreker

Vijf tips om hoofd- en bijzaken van elkaar te scheiden

Als je een boodschap effectief wilt overbrengen, moet je een presentatie helder structureren, de juiste formuleringen kiezen en de hoofd- en bijzaken van elkaar scheiden.

Een presentatie draait om het publiek. Als spreker wil je de tijd dus niet zozeer volpraten, maar vooral benutten om een boodschap over te brengen. Er is denkwerk voor nodig om dat effectief te doen – zelfs als je doorgaans makkelijk praat. Juist als je veel over een onderwerp kunt vertellen, loop je het risico te veel informatie te zenden en je verhaal onvoldoende af te stemmen op de ontvanger. Je valt dan ten prooi aan de kennisvloek. 1

Hoofd- en bijzaken onderscheiden

Een cruciale stap om te zetten tijdens de voorbereiding van een presentatie is om te bepalen wat je wilt vertellen. Je moet dus je doel vaststellen, je kernboodschap formuleren en de informatie selecteren die je nodig hebt. In deze fase is het waardevol uit een overvloed aan materiaal te kunnen putten. Om je verhaal in een later stadium rond te krijgen, is het juist van belang jezelf te beperken tot de relevante gegevens.

Vijf tips om hoofd- van bijzaken te scheiden

Je kunt verschillende stappen zetten om hoofd- en bijzaken effectief van elkaar gescheiden te houden. Wij geven je vijf tips die je direct kunt toepassen.

1. Denk vanuit je doelgroep

Als je veel over een onderwerp weet, kan de verleiding groot zijn er veel over te vertellen. Vaak is dat niet zo productief. Niet alles wat je weet is immers relevant voor anderen. Om te bepalen wat je wel en niet moet vertellen, is het zaak te achterhalen wie je publiek is – en welk deel daarvan je koste wat kost wilt bereiken.

Vraag jezelf af wat die mensen nodig hebben. Wat weten ze al en wat nog niet? Wat spreekt ze aan? Met welke vragen lopen ze rond? Je zou kunnen stellen dat je doelgroep bepaalt wat hoofd- en bijzaken zijn. Door een grondige doelgroepanalyse te maken, begrijp je beter welke informatie cruciaal is en welke je beter achterwege kunt laten.

2. Formuleer je doelstelling

Nu je weet wie je wilt aanspreken, is het nodig om te bepalen wat je wilt bereiken. Wat wil je dat je toehoorders weten, voelen, vinden of doen na je presentatie? Je kunt een formule gebruiken om deze doelstelling helder voor ogen te krijgen. Dat helpt je om te bepalen welke informatie noodzakelijk is en welke je kunt weglaten. Informatie die je helpt je doelstelling te realiseren is mogelijk een hoofdzaak. Alles wat daar niet aan bijdraagt kun je hoe dan ook beschouwen als een bijzaak.

3. Spreek vanuit je kernboodschap

Een effectieve methode om hoofd- en bijzaken van elkaar te scheiden is het piramideprincipe. Allereerst beschrijf je de situatie, analyseer je met welke complicaties je te maken krijgt en stel je de centrale vraag. Daarna geef je antwoord. 2 Dat is direct je kernboodschap – dus de boodschap die je het publiek hoe dan ook wilt meegeven. Hoe sneller je deze informatie geeft, des te makkelijker je het je doelgroep maakt om de rest van je presentatie in de juiste context te plaatsen.

4. Prioriteer je kernpunten

De kernboodschap is cruciaal, maar meestal niet voldoende om je doelstelling te bereiken. Doorgaans moet je de boodschap nader uitwerken, toelichten of ondersteunen. Ook hier komt het piramideprincipe van pas. Deel de belangrijkste informatie zo snel mogelijk en werk vervolgens pas de minder kritieke details uit. Daarmee bewijs je de toehoorders een dienst: ze hoeven zelf niet uit te vinden wat de hoofd- en bijzaken zijn, aangezien jij dat al voor ze hebt gedaan.

5. Benut de vragenronde

Tijdens de presentatie beperk je jezelf tot de hoofdzaken. Pas zodra je klaar bent, is er ruimte om uit te wijden. Een vragenronde is dan ook de uitgelezen mogelijkheid om dieper in te gaan op bijzaken. Op dat moment kunnen toehoorders aangeven waar ze zelf mee rondlopen en vragen stellen die aansluiten bij hun individuele behoeften of interesses. Zo zorg je ervoor dat je presentatie gefocust blijft, terwijl je de mogelijkheid biedt om extra informatie te verstrekken aan degenen die dat nodig hebben.

Kun jij hoofd- en bijzaken van elkaar scheiden?

Het heeft meerdere voordelen om hoofd- en bijzaken kritisch van elkaar te scheiden. Je vergroot de kans dat je publiek je presentatie kan volgen en je boodschap begrijpt. Ook schep je voor jezelf helderheid, zodat je met minder woorden een groter effect bereikt.

Bronnen

  1. Anderson, C. (2016). De TED-methode. Impactvol Presenteren. Amsterdam: Maven Publishing, p. 78. ↩︎
  2. Minto, B. (1987). The Pyramid Principle. Logic in Thinking and Writing. Essex: Financial Times Prentice Hall. ↩︎

TAGS

Lees ook deze gerelateerde artikelen

Presenteren met iemand anders: dat kan een behoorlijke uitdaging zijn. Wij geven je 5 tips om ervoor te zorgen dat jullie duopresentatie een succes wordt. Doorgaans

Soms ontkom je er als spreker niet aan een tekst voor te dragen. Dan krijg je te maken met het verschil tussen schrijftaal en spreektaal.

Nieuwslezers, dagvoorzitters en quizmasters: ze maken allemaal gebruik van presentatiekaartjes. Het is dan ook een beproefde methode om structuur aan te brengen in je presentatie.

Meer tips over presenteren nodig?
Ben je toe aan de volgende stap als spreker? Wil jij jezelf verbeteren op alle gebieden die er tijdens presentaties toe doen? En wil je dat op een grondige manier aanpakken? Lees Presenteren: de ultieme gids voor sprekers, onze longread vol theorie, tips en technieken over presentatievaardigheden – inclusief een handig formulier om jezelf te analyseren.
Lees de ultieme presenteergids over presenteren

Indruk maken.

In de spotlights. Op de werkvloer. Voor de camera.

Ontvang maandelijks nieuwe inzichten over presentatievaardigheden.
Je kunt je altijd uitschrijven. Lees onze privacyverklaring voor meer informatie.
×