Tijdens gesprekken stel je open vragen om diepgang te creëren. Voor presentaties gelden andere regels. Lees hier hoe je goede vragen stelt aan je publiek.
Veel sprekers willen zo graag een boodschap overbrengen, dat ze vergeten rekening te houden met het publiek. Dat gaat ten koste van de effectiviteit van de presentatie.
Uit een studie van de Universiteit van Princeton blijkt dat een wisselwerking tussen zender en ontvanger een gunstig effect heeft op mondelinge communicatievormen, zoals presentaties. Interactie kan neurale koppeling teweegbrengen, wat inhoudt dat de luisteraar zijn hersenactiviteit afstemt op die van de spreker.
Goede vragen stellen als spreker
Zoals je kunt lezen in onze ultieme gids over presenteren, zijn er verschillende manieren om interactie te creëren. De eenvoudigste is om je toehoorders een vraag voor te leggen. Met een goede vraag betrek je de aanwezigen bij je presentatie en dwing je ze om na te denken over wat je te vertellen hebt. Je wilt echter voorkomen dat hun inbreng ten koste gaat van jouw spreektijd. Je moet dus weten hoe je vragen stelt die je presentatie op alle mogelijke manieren ten goede komen.
1. Bereid je vragen voor – altijd!
Voordat je kunt leren hoe je op het podium goede vragen stelt, moet je beseffen dat spontaniteit je in de problemen kan brengen. Dat heeft drie oorzaken. Ten eerste is de kans groot dat zo’n vraag geen duidelijk doel heeft. In dat geval voegt het antwoord waarschijnlijk weinig toe aan je boodschap. Ten tweede is het moeilijk om ter plekke een vraag op een goede manier te formuleren, terwijl een verkeerd gestelde vraag al gauw tot verwarring leidt.
Ten derde loop je het risico dat je door het antwoord verrast wordt. Een spreker die de zaal een vraag voorlegt, geeft de controle uit handen. Hoewel elke presentatie gedijt bij een zekere mate van spontaniteit, is het verstandig om je vragen altijd voor te bereiden. Zo voorkom je dat je publiek de aandacht verliest of dat je zelf met je mond vol tanden komt te staan.
2. Stel het doel van je vraag vast
Wat is eigenlijk een goede vraag? Dat ligt aan de context. In het geval van een presentatie helpt het je enerzijds om interactie te creëren en anderzijds om je boodschap beter over te brengen. Daarom moeten de vragen die je voorlegt aan je luisteraars altijd een inhoudelijk doel dienen. Als je een talk houdt over de voor- en nadelen van de e-sigaret, kun je informeren wie er weleens één gerookt heeft. Dat is een veilige vraag: de aanwezigen hoeven slechts hun hand op te steken.
Als je een pleidooi houdt voor de e-sigaret, kun je ook inventariseren wie de voor- en tegenstanders van e-sigaretten zijn. Dat kun je aan het eind van je presentatie nogmaals doen, zodat de zaal zelf ervaart wat het effect van je presentatie geweest is. Deze opzet is zeer doelgericht: je checkt met je vraag of je boodschap is overgekomen. Het enige risico is dat je niemand hebt weten te overtuigen, maar als je tegen dat gezichtsverlies bestand bent, hoeft dat geen groot probleem te zijn.
3. Geef je publiek een keuze
In tegenstelling tot gesprekssituaties wil je tijdens presentaties geen open vraag stellen, omdat je daar zeer uitgebreide en onverwachte antwoorden mee kunt uitlokken. Dat geldt vooral voor vragen die met ‘waarom’ en ‘hoe’ beginnen. De vraag “Hoe kijken jullie aan tegen de e-sigaret?” levert althans een veel te genuanceerd antwoord op.
Daarom kun je beter het publiek een kant laten kiezen (“Wie is er voor de e-sigaret?”) of een keuze laten maken (“Denken jullie dat het goede antwoord A of B is?”). Geef daarbij wel duidelijke instructies (“Steek je hand op als je tegen bent!”) en begeleid het proces slim (“Ga staan als je denkt dat het A is!”). Als je meerkeuzevragen wilt stellen, kun je overwegen een digitale quiz in te zetten. Zo kun je er van tevoren goed over nadenken. Je kunt een programma als Socrative of Kahoot gebruiken, ervan uitgaande dat alle aanwezigen een smartphone op zak hebben.
4. Stel nooit een open vraag aan het begin
Open vragen zijn niet verboden. Je kunt best iemand vragen wanneer hij of zij voor het eerst van de e-sigaret hoorde, want dat lokt geen uitgebreid antwoord uit. En als je aan het einde tijd over hebt, kun je toeschouwers ook gerust vragen wat ze het overtuigendste argument uit je presentatie vonden. Op dat moment heb je de boodschap immers al overgebracht en kunnen breedsprakige luisteraars weinig schade meer aanrichten. Stel echter nooit een open vraag aan het begin van je praatje: daarmee geef je de controle uit handen en het kan veel moeite kosten om die terug te krijgen.
5. Begin bij het gewenste antwoord
Wil je per se een open vraag stellen? Dan is het verstandig van tevoren na te denken over het antwoord waar je op hoopt. Je kunt bijvoorbeeld een vraag stellen waarmee je het publiek een bepaalde richting instuurt. Aangezien dat naar manipulatie neigt, kun je je ook voorbereiden op onverwachte reacties van het publiek. Als je verwacht dat iedereen vóór jouw stelling is, hoe reageer je dan als iedereen tegen blijkt te zijn? Ook hier is voorbereiding de sleutel tot succes: als jij anticipeert op de mogelijke scenario’s, kan er weinig misgaan – en kunnen open vragen ook bijzonder goed zijn.
Stel jij goede vragen aan je publiek?
De bovenstaande tips helpen je om goed voorbereid interactie met het publiek te creëeren. Toch kun je altijd een verrassend antwoord krijgen. Laat je daar niet door uit het veld slaan: improviseren is immers een basistechniek voor iedere spreker. Bovendien zijn er nog meer manieren om interactie te creëren, dus je kunt er ook voor kiezen de vragen achterwege te laten.
