Vergroot je zelfbewustzijn met de Big Five-persoonlijkheidstheorie

De big five-persoonlijkheidstheorie

Wil je jezelf met meer overtuiging presenteren op je werk? In dit artikel bespreken we de Big Five-persoonlijkheidstheorie, een theorie om je zelfbewustzijn te vergroten.

Je persoonlijkheid bepaalt in hoge mate hoe je jezelf laat zien aan de buitenwereld. Er zijn vele pogingen gedaan om persoonlijkheidskenmerken inzichtelijk te maken, zoals de lijst van Gordon Allport met 4.000 persoonlijkheidskenmerken, de 16 persoonlijkheidsfactoren van Raymond Cattell en de drie-factortheorie van Hans Eysenck.

Een bruikbaar model is de Big Five-persoonlijkheidstheorie. 1 Die theorie is gebaseerd op vijf centrale persoonlijkheidskenmerken: extraversie, vriendelijkheid, emotionele stabiliteit, ordelijkheid en openheid. Je kunt op al deze kenmerken een score behalen. Dat helpt je te begrijpen waarom dingen je goed afgaan en waarom je sommige situaties als lastig ervaart.

De Big Five-persoonlijkheidstheorie: vijf dimensies

De Big Five-persoonlijkheidstheorie wordt tegenwoordig veel ingezet in organisaties. Er wordt een test afgenomen die resulteert in een score per dimensie. Op elke dimensie kunnen mensen laag, hoog of gemiddeld scoren – of ergens ertussenin.

De uitkomst helpt je in te schatten of je persoonlijkheid past bij de werkomgeving en de eisen die het werk aan je stelt. Hieronder bespreken we de dimensies van de Big-Five persoonlijkheidstheorie.

Dimensie 1: extraversie

Een hoge score op extraversie betekent dat je meer naar buiten toe gericht bent. Je komt graag onder de mensen. Je bent spraakzaam, assertief en initiatiefrijk. Daarnaast communiceer je direct en daadkrachtig en ga je conflicten niet uit de weg. Je valkuilen zijn onder andere dat je praterig, drammerig en arrogant kunt overkomen.

Ben je introvert aangelegd, dan ben je bescheiden en bedachtzaam van aard en niet geneigd om op de voorgrond te treden. Je hoeft niet zo nodig naar een netwerkborrel. Liever lees je een boek of ga je met een paar collega’s uit eten. Eén van je valkuilen is dat je jezelf snel wegcijfert en minder zichtbaar bent voor anderen.

Dimensie 2: vriendelijkheid

Vriendelijkheid is de mate waarin iemand het belang van anderen boven dat van zichzelf stelt. Bij een hoge score ben je dus zeer begaan met het welzijn van anderen en mild in je oordeel over anderen. Je bent ook hulpvaardig en hartelijk. Een valkuil is dat je jezelf snel schikt naar de ander om conflicten te vermijden.

Als je laag scoort, dan ga je sterker uit van je eigenbelang. Je bent competitiever en oordeelt harder over anderen. Dit laat je ook horen. Een valkuil is dat je niet empathisch overkomt.

Dimensie 3: emotionele stabiliteit

Een lage score betekent dat je een gelijkmatig humeur hebt en bijvoorbeeld rustig blijft onder hectische omstandigheden. Je maakt een nuchtere, ontspannen indruk. Je valkuil is dat je te rustig overkomt op je omgeving.

Een lage score op deze dimensie betekent dat je jezelf sneller zorgen maakt en dat je ongeruster, nerveuzer en onzekerder oogt. Daar komen vaak gevoelens als angst, frustratie, woede, schaamte en schuld bij kijken. Je valkuil is dat je jezelf snel uit het veld laat slaan.

Dimensie 4: ordelijkheid

Bij een hoge score ben je doelgericht en goed georganiseerd. Dat betekent dat je punctueel bent in de planning en uitvoering van je taken. Je bent vastbesloten, betrouwbaar en gewetensvol. De valkuil is dat je vaak op microniveau werkt.

Bij een lage score kun je nog steeds doelgericht zijn. Je werkt alleen meer ontspannen naar je doel toe en accepteert dat dingen soms mislukken. Ook ben je flexibeler en kun je beter omgaan met chaos. Je valkuil is dat je het werk voor je uitschuift of snel opgeeft.

Dimensie 5: openheid

Een hoge score betekent dat je nieuwsgierig van aard bent. Je hebt een levendige fantasie en staat open voor nieuwe ideeën. Je bent niet bij voorbaat geneigd je te conformeren aan regels en gewoonten. Een valkuil is dat mensen afhaken als jij je dromen en fantasieën met ze deelt.

Scoor je laag, dan ben je behoudender en traditioneler van aard. Je geeft de voorkeur aan vertrouwde patronen en vindt veranderingen vaak ingewikkeld. Daarnaast ben je praktisch ingesteld. Je valkuil is dat je moeilijk om kan gaan met veranderende omstandigheden.

De Big Five-persoonlijkheidstheorie in de praktijk

De Big Five-persoonlijkheidstheorie is een praktisch middel om inzicht te krijgen in je persoonlijkheid. Er zijn verschillende websites waar je een test kunt doen. De resultaten zeggen iets over je persoonlijkheid en daarmee over je voorkeuren in gedrag en communicatie. Ze helpen je waar nodig je gedrag aan te passen, zodat je effectiever communiceert en overtuigender overkomt.

Ben jij je bewust van jouw persoonlijkheid?

Heb jij behoefte aan meer inzicht in je eigen persoonlijkheid? Met de Big Five-persoonlijkheidstheorie vergroot jij je zelfbewustzijn op verschillende niveaus. Dat kan een mooie eerste stap zijn op weg naar een beter zelfbeeld.

Bronnen

  1. Doddema-Winsemius M. en Raad, B. de (2006). De Big 5 persoonlijkheidsfactoren: een methode voor het beschrijven van persoonlijkheidseigenschappen. Amsterdam: Nieuwezijds, p. 11. ↩︎

TAGS

Lees ook deze gerelateerde artikelen

Complexe materie begrijpelijk maken voor je publiek: dat kan een behoorlijke opgave zijn. Met de Minto Pyramid of het piramidemodel kun je informatie helder structureren.

Vind je het lastig buitenstaanders over je werk te vertellen? Sta dan eens stil bij je formuleringen. Misschien gebruik je te veel vaktaal of jargon.

Wil je dat anderen je boodschap van je aannemen? Dan moet je geloofwaardig overkomen. Je credibility weegt even zwaar als de woorden die je uitspreekt.

Meer tips over presenteren nodig?
Ben je toe aan de volgende stap als spreker? Wil jij jezelf verbeteren op alle gebieden die er tijdens presentaties toe doen? En wil je dat op een grondige manier aanpakken? Lees Presenteren: de ultieme gids voor sprekers, onze longread vol theorie, tips en technieken over presentatievaardigheden – inclusief een handig formulier om jezelf te analyseren.
Lees de ultieme presenteergids over presenteren

Indruk maken.

In de spotlights. Op de werkvloer. Voor de camera.

Ontvang maandelijks nieuwe inzichten over presentatievaardigheden.
Je kunt je altijd uitschrijven. Lees onze privacyverklaring voor meer informatie.
×