Wat betekent de term alliteratie?

Alliteratie: wat betekent die term?

Alliteratie is een stijlfiguur waar je gebruik van kunt maken als spreker. In dit artikel bespreken we de betekenis, herkomst en relevantie van deze term.

Wie zich in presenteren verdiept, stuit op een grote diversiteit aan vaktermen. Wij lichten deze vaktaal kort en krachtig toe met behulp van woordenboeken en vakinhoudelijke bronnen. Vandaag staat het begrip alliteratie centraal.

Alliteratie: waar verwijst het naar?

De term alliteratie is een zelfstandig naamwoord. Een synoniem is beginrijm. Volgens de Dikke Van Dale slaat dat op de gelijkheid van de beginklank, met name een beginmedeklinker, op beklemtoonde plaatsen in een tekst.

Met alliteratie kunt je de aan­dacht ves­ti­gen op de manier waarop je iets onder woorden brengt. Sprekers passen vaak de stijlfiguur toe als ze willen dat de boodschap blijft hangen. Een voorbeeld is de discussie over de vraag in hoeverre Nederland moet zorgen voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Dat debat is bekend komen te staan als de bed-bad-en-brooddiscussie.

Alliteratie wordt ook wel beginrijm of stafrijm genoemd. Het verwijst naar de gelijkheid van de beginklank van woorden.

Waar komt de term vandaan?

Volgens Van Dale is alliteratie in 1824 vanuit het Frans in het Nederlands terechtgekomen. Het Franse woord allitération is op zijn beurt afkomstig uit het Italiaans. In Italië werd het in de vijftiende eeuw bedacht door de humanist Giovanni Pontano. 1 Als uitgangspunt gebruikte hij het Latijnse littera, wat ‘letter uit het alfabet’ betekent.

Waarom is deze term belangrijk?

Alliteratie wordt vaak toegepast door politici, marketeers, bestuurders en andere professionals die een publiek willen meekrijgen. Dat is logisch, want een boodschap die allitereert is vaak pakkend en makkelijk te onthouden. Wel ligt het gevaar op de loer dat je in clichés vervalt, want in onze taal wemelt het van de uitdrukkingen met beginrijm: paal en perk stellen, schots en scheef staan, van schade en schade wijs worden, enzovoorts.

Zet jij met alliteratie je boodschap kracht bij?

Mocht je alliteratie willen toepassen: doe het met mate. De kracht schuilt namelijk niet alleen in de stijlfiguur zelf, maar ook in het verrassingselement ervan. Als je daar op het juiste moment gebruik van weet te maken, is deze techniek buitengewoon krachtig.

Bronnen

  1. W.M. Clarke, ‘Intentional Alliteration in Vergil and Ovid‘, Latomus, (1976), p. 276-300, geraadpleegd op 21 november 2021. ↩︎
Lees ook deze gerelateerde artikelen

Je mimiek is een belangrijk aspect van je non-verbale communicatie. Het beïnvloedt namelijk de wijze waarop en intentie waarmee je als spreker een boodschap overbrengt.

Complexe materie begrijpelijk maken voor je publiek: dat kan een behoorlijke opgave zijn. Met de Minto Pyramid of het piramidemodel kun je informatie helder structureren.

Vind je het lastig buitenstaanders over je werk te vertellen? Sta dan eens stil bij je formuleringen. Misschien gebruik je te veel vaktaal of jargon.

Meer tips over presenteren nodig?
Ben je toe aan de volgende stap als spreker? Wil jij jezelf verbeteren op alle gebieden die er tijdens presentaties toe doen? En wil je dat op een grondige manier aanpakken? Lees Presenteren: de ultieme gids voor sprekers, onze longread vol theorie, tips en technieken over presentatievaardigheden – inclusief een handig formulier om jezelf te analyseren.
Lees de ultieme presenteergids over presenteren

Indruk maken.

In de spotlights. Op de werkvloer. Voor de camera.

Ontvang maandelijks nieuwe inzichten over presentatievaardigheden.
Je kunt je altijd uitschrijven. Lees onze privacyverklaring voor meer informatie.
×