Het eufemisme: in het dagelijks verkeer gebruiken we het voortdurend en ook als spreker kun je deze stijlfiguur effectief inzetten. Maar wat betekent het eigenlijk?
Wie zich in presenteren verdiept, stuit op een grote diversiteit aan vaktermen. Wij lichten deze vaktaal kort en krachtig toe met behulp van woordenboeken en vakinhoudelijke bronnen. Vandaag staat het begrip eufemisme centraal.
Eufemisme: waar verwijst het naar?
De term eufemisme is een zelfstandig naamwoord dat verwijst naar verzachtend, verbloemend of verhullend taalgebruik voor onaangename of confronterende zaken. Je gebruikt deze stijlfiguur om iets in bedekte termen onder woorden te brengen.
In de Dikke Van Dale wordt gesproken over ‘vaagmakers’: termen zoals ‘je-weet-wel-wie’, ‘het f-woord’ of ‘dinges’ om zaken aan te duiden die je niet expliciet wil benoemen. Een eufemisme is niet per se vaag: als je bijvoorbeeld zegt dat twee mensen met elkaar ‘op de vuist’ gaan, bedoel je eigenlijk dat ze slaande ruzie met elkaar hebben.
Waar komt de term vandaan?
Het woord heeft een lange weg afgelegd voordat het in 1730 via het Franse euphémisme in het Nederlands belandde. Het Frans ontleende de term aan het Griekse euphèmismos, oftewel een ‘vervanging van een benaming van een onaangename zaak door een verzachte omschrijving’.1 We gebruiken het eufemisme dus vooral om negatieve zaken te verzachten. Het heeft dan ook een ander doel dan het understatement, waarbij we met bedekte termen de inhoud pogen te versterken.2
Waarom is deze term belangrijk?
Helder taalgebruik is een voorwaarde voor een effectieve presentatie. Als spreker is het dan ook raadzaam om duidelijke taal te bezigen. Toch kan het in sommige gevallen helpen je boodschap in bedekte termen te verkondigen. In dat geval is het eufemisme een vorm van framing.
Gebruik jij het eufemisme in je voordeel?
Ben je werkloos? Zeg in je pitch dat je ‘een nieuwe uitdaging zoekt’. Probeer je jouw diensten aan de man te brengen? Vervang het woord ‘prijs’ door ‘investering’. Moet je als projectmanager een samenwerking evalueren? Spreek dan niet over ‘hevige ruzies’, maar over ‘openhartige discussies’. Op die manier gebruik je de kracht van het eufemisme in je voordeel.
